Deniz Eylem
Encum Yamulki’nin Yaşamı ve MücadelesiKürt kadın tarihinin az bilinen öncü isimlerinden biri olan Encum Yamulki, yaşadığı dönemin zor koşullarına rağmen kadınların kendi sözünü kurması gerektiğini koruyan öncü bir kadındı.
1895 yılında Süleymaniye’de dünyaya gelen Yamulki, dönemin birçok kadınından farklı olarak eğitim imkânı buldu. Encum’u asıl farklı kılan aldığı eğitim değildi; içinde yaşadığı toplumun sorunlarına duyarlı olması ve kadınların yaşamın her alanında yer alması gerektiğine dair güçlü inancıydı. O dönemlerinde, kadınların kamusal alandaki görünürlüğünün son derece sınırlı olduğu bir zamanda Encum Yamulki, Kürt kadınlarının örgütlü bir güç olarak ortaya çıkması için amansız bir mücadelle yürüttü.
1919 yılında İstanbul’da kurulan Kürd Kadınları Teali Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer aldı ve derneğin açılış konuşmasını yaparak kadınların eğitim, kültür ve toplumsal hakları için çalışmalarına öncülük etti.
Yamulki’nin mücadelesi kadın şahsında tüm toplumu değiştirme ve erkek egemen sınırlarını yıkmak ve yerine özgür yaşanılır bir yaşam kurma çabasıydı onun mücadelesi.
O dönemde Dönemin aydın Kürt kadınları gibi, bir halkın varlığının ve özgür geleceğinin korunmasında kadınların toplumsal rolüne dikkat çekti. Kadının toplumun dışında bırakıldığı bir yerde gerçek bir özgürleşmenin mümkün olamayacağını hep vurguladı.bunun için çalışma yürüttü.
Bugün Kürt kadın mücadelesinin ulaştığı noktaya baktığımızda, bu yolun geçmişte büyük bedeller, emekler ve cesaretle açıldığı açıkça görülüyor. Encum Yamulki de bu yolun erken dönem taşıyıcılarından biri olarak tarihteki yerini aldı. Onun mücadelesi bize şunu göstermekte, Bir toplumun hafızasında yalnızca savaşlar ve erkek liderler değil, sesizliğe gömülmeye çalışan ama buna karşı kararlı bir şekilde mücadele eden kadınlar da derin izler bırakır.